RİZE'DE
TURİZM
![]() |
|
|
TURİZM MERKEZLERİÇamlıhemşin - Ayder Kültür Turizm Koruma ve Gelişim BölgesiAyder Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi, Rize il merkezine 87 km, Çamlıhemşin ilçe merkezine ise 16 km mesafede yer almaktadır. Ayder, Bakanlar Kurulu Kararı ile Turizm Merkezi ilan edilerek 19.04.1987 tarih ve 19426 sayılı Resmi Gazetede yayınlanmıştır. Bunun yanında, yörenin tarihi, doğal ve sosyo-kültürel
turizm değerlerini barındırması, kış ve sağlık turizmi
ile mevcut diğer turizm potansiyelinin dikkate alınarak
değerlendirilmesi ve bu alanların koruma-kullanma
dengesinin kurularak sektörel kalkınma ve planlı gelişim
sağlanması amacıyla Ayd Ayder Yaylası doğa güzellikleri, yöreye has otantik mimarisi ve birçok hastalığa şifa olduğu bilimsel olarak tespit edilmiş olan termal kaplıcası ve de özellikle 2004 yılından itibaren ülkemizde ilk defa gerçekleştirilen “heliski kayak sporu” ile çekiciliğini arttırmış, yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı haline gelmiştir. Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi, termal turizmin yanında heliski, treking, jeep safari, foto safari, kampçılık, dağcılık gibi birçok turizm aktivitesi için uygun olması nedeniyle, ziyaretçilerine çeşitli tatil alternatifleri sunmaktadır. Ayder’de ulaşım ve altyapı sorunları giderilmiş birçok konaklama ve yeme içme tesisi mevcut olup, yılın her mevsimi ziyaretçilere hizmet verilmektedir. Bunun yanında toplam, 2450 m² alana kurulu olan ve üç ana bölümden oluşan (erkek ve bayan banyoları ile özel banyolar) Ayder Kaplıca Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Merkezi Tesisleri de yıl boyunca hizmetini sürdürmektedir. Turizm İşletme Belgeli Termal Tesisin mülkiyeti İl Özel İdare Genel Sekreterliğine ait olup, 01.01.2003 tarihinden 01.01.2013 tarihine kadar, işletilmesi yapılmak kaydıyla Ayder Turizm Anonim Şirketine kiralanmıştır. Erkek ve bayan banyolarında 24 kişi kapasiteli yıkanma bölümü ve 150 kişi kapasiteli 12x5 metre ebadında 110 cm. derinliğinde 37 ile 40 derece arası sıcaklıkta kür havuzları kaplıca tedavisi için hizmet vermektedir. Tesis bünyesindeki 8 adet özel banyo kaplıca suyuna sahip olup, ailelere hizmet vermektedir. Tamamlayıcı tedavi unsuru olarak kullanılacak fizik tedavi bölümlerinde ise uzman hekim kontrolünde hizmet verilmektedir. Tesisin yıl itibariyle ortalama kapasitesi günlük 300 kişidir. T.C Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünden 19.04.2005 Tarih ve 49 Numaralı kaplıca tesisi işletme izni alınması neticesinde tesis Sağlık Merkezine dönüşmüştür. Bu sayede sağlık kurumlarından sevk alarak gelen hastalar tesiste tedavi görebilmekte ve tedavi masrafları kurumlarınca karşılanmaktadır. Kaplıcanın, 55 derece sıcaklıktaki renksiz, kokusuz, berrak suyu (PH Değeri 8, Sodyum, Sülfat, Kükürtlü ve Radyoaktif bileşim) inflaboratuvar romatizmal hastalıkların kronik dönemlerinde; kronik bel ağrısı, osteoartrit gibi eklem hastalıkları, miozit tendinit travma, yumuşak doku hastalıkları, ortopedik operasyonlar, beyin ve sinir cerrahi sonrası gibi uzun süreli hareketsiz kalma durumlarında mobilizasyon çalışmalarında, rehabilitasyon amacıyla stres bozukluklarında ve spor yaralanmalarında ayrıca kalp ve kan dolaşımı, solunum yolları rahatsızlıklarında tamamlayıcı tedavi unsuru olarak kullanılabilir niteliktedir. İkizdere - Anzer Kültür Turizm Koruma ve Gelişim BölgesiAnzer Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi, Rize
İl Merkezine 54 km, İkizdere İlçe Merkezine 35 km
mesafede yer almaktadır. 2200-2300 m. yükseklikte yer
alan ve tasarrufu devlete ait olan Anzer, 07.02.1991
tarih ve 91\1514 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile
Turizm Merkezi ilan edilmiştir. Bunun yanında bölgenin doğal güzellikleri ve turizm potansiyeli göz önüne alınarak, koruma ve geliştirme faaliyetlerinin daha verimli olması amacıyla 20.11.2006 tarih ve 11264 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Anzer Bölgesi “Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi” ilan edilerek, 08.12.2006 tarih ve 26370 sayılı resmi gazetede yayınlanmıştır. Anzer, 2634 sayılı Turizmi Teşvik Kanunun 6, 7, 8 maddeleri ile 3194 sayılı İmar kanunun 1, 2, 4, 7 ve 11. maddeleri yasal dayanak yapılarak, kullanma ve yararlanma hakkı üzerinde ikamet edenlerin tasarrufuna bırakılmıştır. Doğallığını korumak şartıyla vatandaşların bölgeyi kullanımına izin verilmektedir. Anzer Kültür ve Turizm Koruma Gelişim Bölgesi, yaylalarının doğal güzelliği, otantik özellikleri, zengin flora ve fauna yapısı ve de irili ufaklı birçok buzul gölüyle görülmeye değer bölgelerimizdendir. Turizm Koruma Gelişim Bölgesi trekking, yamaç paraşütü, heliski, jeep safari, foto safari ve zirve tırmanışları (dağcılık) gibi bir çok turizm aktivitesinin gerçekleştirilebilmesi için elverişlidir. Bölge, bir taraftan Çoruh Nehri ve Bayburt İline, diğer taraftan, Uzungöl Turizm Merkezine ulaşım olanağı sağlaması nedeniyle ayrıca bir önem taşımaktadır. Bölgedeki zengin flora yapısı “bitki incleme”ye gelen ziyaretçiler için ender güzellikler sunmaktadır. Ayrıca, bölgenin bu zengin ve kendine has florasından elde edilen Dünyaca ünlü Anzer Balı, hem Anzer’in tanıtımına hem de bölge ekonomisine önemli katkılar sağlamaktadır. Anzer Balı’nın insan sağlığı açısından (kanser, iltihaplı hastalıklar, eklem ağrıları ve verem gibi) birçok hastalıkta şifa verdiği bilim çevrelerince tespit edilmiştir. Çayeli - Kuspa Turizm Merkezi
İlçe merkezine yaklaşık 7 km mesafede bulunan Kuspa, deniz manzaralı oldukça geniş ve düz bir alana sahiptir. Ayrıca ilçede bulunan Ağaran ve Çataldere Şelaleleri gerek yükseklikleri, gerekse ilkbaharda suların kabarmasıyla oluşturdukları görünümle doğa harikası haline gelmektedirler. İlçeye 6 km. uzaklıkta bulunan Musa Dağı ve Melipos Tepeleri mesire yeri olarak kullanılmaktadır. Tahpur yaylasından Verçenik Tepesini ve Kaçkarları seyretmek mümkündür.
|
|
EL DEĞMEMİŞ BİR DOĞA..KİRLETİLMEMİŞ...TEMİZ...YAŞANACAK YERLER.. |
Bölgenin en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km. güneyinde, Fırtına Deresi'nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde inşa edildiği sarp kaya kütlesi denizden 750 metre dere yatağından yaklaşık 100 metre yüksekliktedir. Kale; dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerine kurulmuştur. Dış kalenin kapısına kuzeybatı yönündeki patika bir yolla ulaşılır. Kuzeydeki kapının söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla orta surlar seviyesine çıkılır. Buradan ikinci bir kapı yardımıyla kale içerisine girilir. Orta kale içerisinde üç önemli yapı bulunmaktadır. Bunlar muhafız binası, şapel ve başkuledir. Kulenin dört katlı olduğu duvarlardaki hatıl izleri ve kiriş deliklerinden anlaşılmaktadır. İçerisinde ince bir bölüntü duvarı ve dolgu toprak vardır. Duvarlar üzerinde doğu (vadi, manzara) yönünde kemerli pencereler, diğer taraflarda mazgal delikleri bulunmaktır. Kulenin üstünün dendanlı bir teras şeklinde olduğu belirlenmiştir. Duvarlar içerisinde dikey uzanan boru yuvaları belki de kapanmış sarnıçlara su akıtıyordu. Kalenin kesin yapılış tarihini belirtecek veriler yoktur, 14-15 yüzyıllara tarihlendirilmektedir. Bölgenin ilk çağları gibi orta çağ tarihi de karanlıktır. Hemşin yöresinin İlhanlı, Karakoyunlu, Akkoyunlu zamanlarında tam olarak mı kısmen mi fethedildiğini bilmiyoruz. Varoş Kale, Zil Kale, Cihar Kale ve Pazar Kız Kaleleri hem yörenin, hem de Bayburt'a ulaşan önemli bir ortaçağ kervan yolu üzerinde güvenliği sağlıyorlardı. Osmanlıların bölgeyi fethinden sonra kale kullanılmaya devam etmiştir. Kalede bulunan iki el topu Trabzon Müzesindedir. |
| Görülmesi ve Yaşanması gereken muhteşem yerler.. |
|
Rize'ye gelip de;• Rize Kalesi'ni
görmeden, |
RİZE İL MERKEZİ VE İLÇELERİNDEKİ TARİHİ ESERLER
DUA VE BEDDUALAR
|
|
|
Temru İçin Dua : Yüzde ve elde bulunan temrular için, şifa Allah'dan beklenerek, bir kopya kalemi aşağıdaki dua her okunuşta az bir miktar işaretlenmek üzere 7 defa okunurdu. Okunuş tamamlandığında temru'nun etrafı dönülmüş olurdu. Eğer elde bir çok temru varsa her biri için ayrı ayrı yapılırdı. Eldeki boya yıkanmamak şartıyle kendiliğinden silindiğinde temrular giderdi. Bu arada bu duayı okuyan gayet yumuşak bir ruh halinde olmalı, hastaya temrularından kurtulacağını artık, onları düşünmemesini söyler. Bir de öğüt verir. Bu temruların bir daha oluşmaması için, gökyüzüne bakıp, bir daha yıldızları saymaması tembih edilirdi.
Em ebremû emran fe innâ mübrimûn
Romatizma Hastalığı : İpliği yedi kat yapıp bir düğüm atarken üç Kulhuvellahu okunur, bu işlem yedi düğüme kadar tekrarlanır. İnanılarak yapılırsa romatizmal hastalıklara iyi geldiği söylenir.
Göze Hal Geldimi Duası : Elistane, kepistane, tora, fora, tepistane, sandukhane, haknedurusu kokuç
Boğaz Ağrısı Okuması : Ele hurma, Çivit yani, mizakoli, atiçi katiçi, filingur filingur, iç çami
Yürümeyen Çocuğun Tedavisi : Çocuğun annesi yürüyemiyen çocuğunu, bir de anne siftahı olan birini (annesinin ilk çocuğu olan biri) yanına alıp, cuma ezanı okunan bir yere gelir. Hoca ezanı okumaya başlayınca anne siftahı olan kişi euzu besmele çekerek çocuğu yukarı atar ve derki "Efendi minareye, Allah derman eyleye, bir daha cumaya kadar benim oğlum yürüye" bu sözler ezan bitene kadar devam eder ve çocuğun bir daha ki cumaya kadar yürüyeceğine inanılır.
Karın Ağrısı Duası : Karnım karnım, içine yılan yavrusu, aldım eğri tahrayı, gittim eğri meşeye, ettum eğri sepeti, eğri sepet su tutmaz, fatmanın karnı ağırmaz, karnı ağırmaz, uğruç uğruç
Yılan Bağlama Duası : Bu dua okununca yılan hareket edemez. Yılan yılan afiye, yılan gider kafiye, kerpetilen kel dişi , bağladım yılan dişi
Nazar Duası : Elemtere fiş, fiş, koltık altı sokulmuş. Her kim göz etmişse gözüne bir şiş
Rize Beddualari
|
|
|
KOCAKARI İLAÇLARI
İLAÇLAR
Hastalıkların günümüz
imkanlarıyla çözümlenemediği zamanlarda, halk hakimleri ve kocakarı ilaçlarıyla
deva olunmaya çalışılırdı. Geçmiş kültürlerden gelmekte olan bu tedavileri bu
işlere uzmanlaşmış kendilerini kabul ettirmiş kişilerce yapılrdı. Hatta
gerektiği anda cerrahi müdahaleye kadar gidebilenlerde çıkrdı. Biyolojik ve
doğal yöntemler uygulandığı gibi boş inanış ve büyü yolunada gidildiği olurdu.
Bazı tedavi yöntemleri bazı köylerde seyrekde olsa tedavi ettirile gelmektedir.
Şimdi gelelim İlaç ve tedavilere:
Göbek Düşmelerinde :Üç yol vardı. 1) Kupa vurulurdu. 2) Karın açık sırt üstü yatılırken hastanın göbek çukuru, küçük parmakla uygulanan basınçla döndürülürdü. 3) Su dolu bardağa konan bir ğneylebatıl bir uygulama yapılırdı.
Koça (Siğil) : İki yol vardı. 1) Siğilin köküne sokulan iğnenin dibi ısıtılırdı. Böylce ısıtılan iğnenin ucuyla dağlanırdı. 2) Bir iplik ile batıl bir uygulama yapılırdı.
Yanıklarda : Üç yol vardı.1) Tükürülürdü. 2) Bal, zeytinyağı ve eritilmiş mumdan yapıaln bir karışım sürülürdü. 3) Zeytinyağı ile kireçten veya kirecin suyundan yapılan bir karışım sürülürdü.
Kötek (Darbe) ve Ağrılarda : 1) Tartılmamış et sarılırdı. 2) Mısır ununun yağla kavrulup, tuz eklenmesiyle yağlı hamur denilen bir karışım hazırlanır ve sıcak iken bir lahana yaprağına konarak sarılırdı. 3) Zeytin, zeytinyağı, soğan ve tuzdan yapılan bir karışım sarılırdı.
Dil Doğurduğunda : Batıl bir tedavi yöntemi uygulanırdı. "Dili doğuran", anasına, "Ana dilim doğurdu" dediğinde, anası da, " Tukur da at oni" diyerek karşılık verdiğinde, dili doğuranda "Tu" diye tükürdüğünde ve bunu üç defada tekrarlarsa dili iyileşir.
Çuban (Çıban) : Dört yol vardı. 1) Çıbanı temizlemek için soğan ve maydonozun kavrulmasından elde edilen bir karışım sürülürdü. 2) Ateşte pişirilmiş soğan sürülürdü. 3) Reçine sürülürdü. 4) Sülük oturtulurdu.
Kulak Ağrılarında : Beş yol vardı. 1) Çocuk emziren kadının sütünden kulağa damlatılrdı. 2) Közde pişirilmiş sarmusak konulurdu. 3) Pırsa suyu damlatılırdı. 4) Yağlı hamur sarılırdı. 5) Kiremit ısıtılıp sarılırdı.
Karın Ağrılarında : Dört yol vardı. 1) Baldan veya şekerden yapılan şerbet içirilirdi. 2) Karın ısıtılırdı 3) Isıtılmış tuğla ayakların altına konulurdu. 4) Karın üstü yatılırdı.
İltihaplı Yaralarda :
İki yol vardı. 1) Yörede damar yaprağı denen bir tür bitki sarılırdı.2) Reçine
sürülürdü.
Vücutta Şşlerde : Toplanan kırk bir çeşit ot pişirilir ve
sarılırdı.
Bağırsak Kurtlarında : Hastaya çiğ kabak çiviti yedirilirdi.
Kabakulaklarda : Kara kabak pişirilip bölgeye sarılırdı.
Baş Yarılmalarında : Şeker konurdu.
Baş Ağrılarında : İki yol vardı. 1) bir bezle sıkılırdı. 2) Sirke sürülürdü.
Kesiklere : Tütün ve Kartuli bastırılırdı.
Bademcik ve Boğaz Ağrılarında : 1) Karamış yaprağı ısıtılır va sarılırdı. 2) Yörede havaciya denilen bir bitki tereyağı ile ısıtılıp içilirdi.
Zehirlenmelerde : Sarmısaklı yoğurt içirilirdi.
Arı Sokmalarında : Bölgeye soğuk cisimler değdirilirdi.
Uçuklarda : Ucu yana odun veya ucu kızarılmış bir bıçakla batıl bir yöntem uygulanırdı.
Çipa (Göbek Kordonu) Kesilmelerinde : İki yol vardı. 1) Güveli tahta tozu kullanılırdı. 2) Kapı eşiği altında bulunan kuru toprak konulurdu.
İnek Zehirlenmelerinde : Üç yol vardı. 1) Sarmısaklı yoğurt içirilirdi. 2) Sirke içirilirdi. 3) Kulağı kertilir kan akıtılırdı.
KAYNAKÇALAR:
1) Her YönüyleGüneysu RİZE, Hakan Şeker TAVUKÇUOĞLU,1996
2) Rize Kültür Derlemeleri, Rize Halk Eğitim Müdürlüğü
Yayınları, 1999
RİZE MERKEZ -
Köy ve Mahalle İsimleri
Yeni
Eski
Yeni
Eski
Yeni
Eski
Adacami
Ağaçlı
Akarçeşme
Akçaköy
Akpınar
Alipaşa
Anbarlık
Atmeydanı
Azaklı Hoca
Koriloz
Kament
Ignest-i Rum
Romanoz-ı Rum
Kalamoz
Sevelos
Anbarlık
Vonit-i Rum
Sakrık
Bağdadlı
Bahaddin Paşa
Balıkçılar
Balsuyu
Beşikçiler
Bıldırcın
Büyükköy
Haldoz
Hama
Hamaynoz
Çancol
Litmiyoz
Hanes
Gorgor
Camidağı
Camiönü
Ceran
Çakmakçılar
Çamlıbel
Çanakçeşme
Çarşı
Çeşmeli
Çiftekavak
Çiftlik
Çorapçılar
Mağloz
Arkotil
Romanoz-ı İslam
Playmanoz
Hacenoz
Kayluklar
Paşyan
Makasi
Argoloz-ı İslam
Zavendik
Saraho
Dağınıksu
Dağsuyu
Dere
Derepazarı
Dörtyolağzı
Dumankaya
Godori
Çarıhor
Penduz
Palanduz
Peşeyan-ı Rum
Polimnoz
Ekmekçiler
Elmalı
Emineddin
Eriklimanı
Eskikale
Arkılıkoz
Salarha Kaçıran
Emineddin
Malpet
Aytanoz Çakara
Fenerköy
Fethibey
Hortoz
Espet
Gölgeli
Gülbahar Sultan
Gündoğdu
Güneşli
Gürgen
Şatroz
Kovaroz
Fetekoz
Salarha Kaptes
Gürgen
Halatçı
Hamzabey
Hemdemoğlu
Hendek
Hoşköy
Filyoz
Harik Marnoz
Sanoz
Feri
Harel
İbadet
İrşadiye
İslahiye
İslampaşa
Ahangöz
Roş
Kanboz Kaşatoz
Hamrik
Kabak
Kale
Kalecik
Kaledibi
Kanbursırtı
Kaplıca
Karasu
Karayemiş
Kavaklar
Kayaköprü
Kemaliye
Kıbledağı
Koncevanoz
Kale
Mavrant
Emineddin-i Rum
Ignest-i İslam
Büyük Samrı
Karasu
Karayemiş
Argaloz-ı Rum
Letenkuz
Salarha Aynaroz
Setoz
Kırıklar
Kışlak
Kiremitli
Kokulukaya
Kömürcülü
Köprülü
Köşklü
Kutucular
Kututaş
Küçükcami
Küçükçayır
Küçükyurt
Kanreva
Konyan
Kalohraf
Likosi
Salarha Sengöz
Fosa
Viranlar
Merankuz
Peteros
Viroz
Andon
Küçük Samri
Lazlar
Mecidiye
Mermerdelen
Muradiye
Müderrisler
Müftü
Namıkye
Nusretli
Ortapazar
Lazlar
Mirekaloz
Kamaşnoz
Salarha
Iverit
Müftü
Katla
Orta Kanboz
Umma
Paşaköy
Pehlivantaş
Pekmezli
Peştemalci
Pazar
Pehlivanlar
Pilavdağı
Piri Çelebi
Portakallık
Kalothin
Canpolat
Gotoz
Üstüpiler
Mişuna
Pripol
Diger Agnest
Piri Çelebi
Diğer Halduz
Sahilköy
Sandıklı
Sandıktaş
Saray
Sarıyer
Selamet
Sepetçiler
Sinekli
Soğukçeşme
Söğütlü
Subaşı
Sütlüce
Liparit
Sandık
Hanbezi
Çakalnar
Maş
Nefs-i Kanboz
Holitoz
Sahor
Hohol
Arşota
Koliça
Arun
Tarikler
Taşlık
Taşcami
Taşhane
Taşlıdere
Taşpınar
Tepebaşı
Tepecik
Tersane
Topçu
Tuğlalı
Tarklar
Kozandinoz
Yukarı Kanboz
Salanduz
Ashoroz
Sabuncak
Sengaz
Vonit-i rum
Makalavoz
Babik
Mahanca
Ulucami
Uzun
Uzunkaya
Üçkaya
Hazavit
Rados
Rusya Yalı
Umma Tuğlu
Vakıfçeşme
Veliköy
Piri Çelebi-i Rum
Vila
Yağlıtaş
Yanıktaş
Yapraklar
Yaylacılar
Yemişlik
Yeniköy
Zincirli Köprü
Kankalanoz
Argaloz
Yapraklar
Maskilikos
Serandinoz
Yeniköy
Potça Kaçran