| İLÇELERİMİZ VE TARİHİ YERLER |
|
RİZE ili denize paralel uzanan dağlar ile çevrilidir. Yüksek dağ eteklerinden doğan sular, birbirine paralel derin vadiler oluşturarak denize akarlar. Merkez ilçenin dışında diğer ilçelerimiz ; |
DEREPAZARI Rize'nin 9 Km. batısında bulunan Derepazari 1949 yılında nahiye, 1990 yılında ilçe olmuştur. Derepazari'nda 1954 yılından beri Belediye Şehir nüfusu 4.240, toplam nüfusu ise 10.381'dir. Yeni ilçe olan Derepazari yeşil alanları sahilde kurulacak turistik tesisleri ve balık lokantaları ile geleceğe hazırlanmaktadır. |
Iyidere ilçemiz Rize'nin 15 Km. batısında sahil kesiminde yer almaktadır. 1953 yılında nahiye, 1991 yılında ise ilçe olmuştur. 8 mahallesi, 7 köyü bulunmaktadır. şehir nüfusu 5.791, toplam nüfusu 11.445'dir. Iyidere'de 1957 yılından itibaren belediye teşkilatı bulunmaktadır. İlçe görülen yapılaşmanın, batıya doğru ismini aldığı dereye kadar uzaması ile yeni bir yerleşim sahası oluşmaktadır. Iyidere'yi Ikizdere'ye bağlayan yol üzerinde bir çok fabrika kurulmuş bulunmaktadır. Burada kurulan fabrikalar Iyidere havzasını Rize'nin sanayi bölgesi haline getirmektedir. Söz konusu sanayi, yörenin ekonomisine önemli katkıda bulunmaktadır. |
| IKIZDERE İkizlere ilçe merkezi yüksekliği 2000 metreyi bulan sarp ve yüksek Rize dağlarının birleştiği derin bir vadide kurulmuştur. Doğuda Çağrankaya dağları, batıda Rüzgarlı köyü
İkizdere İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Çamlık Köyü Merkez Camii, Şimşirli Köyü Camii, Güneyce Hacı Şeyh Camii, Güneyce Köprüsü. |
TEMİZ HAVASI VE ŞİRİN DOĞASIYLA ...TADINA DOYAMAYACAKSINIZ...
|
ÇAYELI (Mapavri)
473 Km2.alana sahip ilçemizin %38’i ormanlık, %15.6’sı çaylık,%11’i çalılık,%10’u mera ve %3.2’si kullanılmayan alandır. Yıllık sıcaklık ortalaması 10.59 °C’ye kadar olup en düşük sıcaklık 0, en yüksek sıcaklık 35 derece kadardır. Ortalama nem %70-80, yılda güneşli gün sayısı 177, yağmurlu gün sayısı 77 ve bulutlu gün sayısı 101’dır. Son 25 yıllık verilere göre yıllık yağış ortalaması 1561.03 mm’dir Yağışlar düzenli olarak bütün aylara dağılmıştır Büyükköy belediyesi Çayeli'nden 11 Km. iç kesimde bir bucak merkezinde kurulmuştur. Büyükköy'de 1953 tarihinden bu yana Belediye Teşkilatı bulunmaktadır. Büyük Köy Belediyesinin 8 mahallesi vardır. Nüfusu 4.045 tir. Madenli Belediyesi Çayeli'ne 7 Km. mesafede kaptanpasa'ya giden asfalt üzerinde küçük bir kasabadır. 8 mahallesi ve 3.500 nüfusu vardır. Çayeli Bakir Madenleri ve Bakir İşletme Tesislerinin Belediye hudutları içerisinde bulunması yakın bir gelecekte yöreye ayrı bir canlılık getirecektir. Çayeli İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Cafer Paşa Camii, Ormancık Camii |
|
Findikli ilçemiz, Rize'nin 63 km. dogusunda bulunmaktadir. 8 mahallesi ve 20 köyü vardir. 1947 yilinda ilçe olmustur. Modern hizmet binasi ile birlikte idari hizmet binalari tamamlanmistir. 1948 yilinda Belediye yönetimine kavusan Findiklinin sehir nüfusu 7.022, toplam nüfusu 16.129'dur. önceleri Artvin Ili'ne bagli olan ilçe 1953 yilinda Rize'ye baglanmistir. Kemer köprüleri ve sivil mimarinin tarihi örnekleri Findikli ilçemizin hatirlattigi güzellikleridir. Ilçemizde adindan da anlasilacagi üzere findik üretimi yaygindir. Findikli ilçesi gelismesini adeta turizme baglamis gibidir. Ilçe merkezinde turistik belgeli bir konaklama tesisi bulunmaktadir. Tatli su balikçiligi istikbal vadeden ugraslar arasindadir. Fındıklı ilçesindeki tarihi eserler :Fındıklı Merkez Camii, Çağlayan Köprüsü, Çağlayan Mustafa Hocaoğlu Evi, Hurşit Bey Evi, Meyveli Köyü Camii.
|
PAZAR
Pazar, Trabzon'un fethinden sonra yapilan idari bölünmede, Rize ile birlikte nahiye merkezi idi. 1864 yilinda ilçe oldu. Rize 1924 yilinda il oldugu zaman yalnizca Pazar Ilçesi vardi. Ilçeye bagli 9 mahalle ve 45 köy bulunmaktadir. sehir nüfusu 11.068, toplam nüfusu ise 37.241'dir. 1928 yilinda belediye kurulmustur. Pazar ilçesi, çok eski bir yerlesim merkezi olmasina ragmen; tarihi ile paralel bir gelisme göstermemiştir. Dar bir alana sikismis olan Pazar Ilçesi, bazi sosyal tesisleri ile Hemsin yönünde genislemektedir. Bazi özel çay fabrikalari, balik unu fabrikasi ilçenin dogusunda yer alan Hamidiye yöresinde bulunmaktadir. çiha Kalesi, Pazar merkezine 6 Km. mesafede Yücehisar Köyünü yüksek bir tepesinde bulunmaktadir. Bir mesire yeri olarak düzenlenmesi, yöre ekonomisine katki saglayacaktir. Sahilde bulunan Sivrikale'den pek iz kalmamistir. Bir deniz feneri olarak yapildigi sanilan Pazar Kiz Kulesi, kismen varligini sürdürmektedir. Pazar ve Ardesen, Firtina Deresinin yataginda birlesmektedir. Pazar İlçesi’ndeki Tarihi Eserleri : Kızkalesi, Ciharkale, Yücehisar Camii. |
![]() KALKANDERE Bu ilçemiz, Rize'ye 28 Km. mesafede olup, ilin iç-bati kesiminde yer almaktadir. 1886 yilinda nahiye, 1957 yilinda ise ilçe olan Kalkandere ayni yil belediye yönetimine kavusmustur. Ilçenin 20 köyü ve merkeze bagli 13 mahallesi bulunmaktadir. sehir nüfusu 8.263, toplam nüfusu ise 21.978'dir. Kalkandere İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Zivane Köprüsü Camii. |
ÇAMLIHEMŞIN Çamlihemşin Ilçemiz sahile 21 Km., Rize Il merkezine 65 Km. uzaklikta bulunmaktadir. 1953'te çamlica adi ile nahiyeye,1960'da çamlihemşin adi ile ilçe oldu. Ilk Belediye teşkilati 1957 yilinda kuruldu. 6 mahallesi 25 köyü mevcuttur. sehir nüfusu 2.829, toplam nüfus 10.566'dir. Çamlıhemşin İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Zil Kalesi, Kale-i Bala (Yukarı Kale), Şenköy Camii, Aşağı ŞenyuvaKöprüsü, Köprüköy Köprüsü. |
GÜNEYSU Güneysu Ilçemiz, Rize Merkezine 14 km. uzaklikta iç kesimde yer almaktadir. 1942 yilinda Nahiye, 1987 yilinda Ilçe olmustur. Bu ilçemizde 1969 yilindan bu yana belediye yönetimi bulunmaktadir. üç mahallesi, 20 köyü bulunan Ilçenin sehir nüfusu 3.187, toplam nüfusu ise 19.558'dir. Akarsulari balik çiftligi yapimina elverislidir. Ilçe merkezine 15 km. mesafedeki Gürgen ve Handüzü Yaylalari belli basli mesire. Güneysu İlçesi’ndeki Tarihi Eserler: Kıbledağ Camii, Kiremit Köyü Aşağı Mahalle Camii. |
|
Ardesen Rize'nin 47 Km. dogusunda yer alan bir ilçesidir. 14 mahallesi, 25 köyü vardir. sehir nüfusu 17.340, toplam nüfusu 39.761'dir. 1953 yilinda kurulan Ardesen Ilçe Merkezi ayni yil Belediye Teskilatina kavuşmustur. Firtina Deresinin denize döküldügü yerde olusturdugu genis ve düz bir arazi üzerinde yerlesmistir. Ardeşen İlçesindeki Tarihi Eserler: Ekşioğlu Camii, Seslikaya Köyü Camii, Seslikaya Dede Türbesi,Tunca Köyü Camii,Yukarı Durak Camii, Işıklı Camii. |
HEMŞİN Daha önce Pazar ilçesine bağlı bir nahiye olan Hemşin 1990 yılında ilçe olmuştur. Bu ilçemizdekiilk belediye teşkilatı 1956 yılında kurulmuştur. Şehir nüfusu 2.766 toplam nüfus 3.770’dir. 18 km’lik asfalt yolla sahile bağlanmaktadır. İlçe yüksek ve dik yamaçlar arasında dar bir vadiye yerleşmiştir. Arazinin dik çay tarımına elverişliolmaması halkı diğer illere göçe zorlamıştır. Doğal güzellikleri yönü ile turizm açısından gelecek vaat eden bir ilçemizdir. Hemşin İlçesi’deki Tarihi Eserler:Baltacılı Camii, Bilen Köy Camii. |
İLÇELERİN MERKEZE VE BİRBİRİNE OLAN UZAKLIKLARI :
| RİZE | |||||||||||
| 48 | ARDEŞEN | ||||||||||
| 65 | 25 | ÇAMLIHEMŞİN | |||||||||
| 18 | 30 | 40 | ÇAYELİ | ||||||||
| 10 | 58 | 75 | 28 | DEREPAZARI | |||||||
| 61 | 13 | 38 | 43 | 71 | FINDIKLI | ||||||
| 15 | 53 | 70 | 23 | 25 | 66 | GÜNEYSU | |||||
| 55 | 29 | 46 | 37 | 65 | 42 | 60 | HEMŞİN | ||||
| 56 | 104 | 121 | 74 | 46 | 117 | 71 | 111 | İKİZDERE | |||
| 16 | 64 | 81 | 34 | 6 | 77 | 31 | 71 | 40 | İYİDERE | ||
| 32 | 74 | 91 | 50 | 22 | 87 | 41 | 87 | 38 | 16 | KALKANDERE | |
| 37 | 11 | 28 | 19 | 47 | 24 | 42 | 18 | 93 | 53 | 69 | PAZAR |
Rize, Türkiye'nin kuzeydoğusunda, eşsiz tabiat güzellikleri, zengin halk
mimarisi ve halk bilim değerlerine sahip bir şehrimizdir. Burada tabiat ve
insan coğrafya ile mimari bütünleşerek eşsiz bir uyum sergiler. Yapılar yeşil
örtülü vadilerin yamaçlarına asılmış gibi dururlar. Karlı dağlardan çağlayarak
Karadenize akan dereler üzerinde narin köprüler kuruludur. İnsan bu coğrafyada
kendisinden geçer. Dört mevsim değişik renkli ormanlarda esen rüzgarın sesi,
derelerin çağıltısı ile karışır. Çiçeklerle çevrili yayla yollarında, çay
bahçelerinde, mısır tarlalarında, tulum ve kemençe eşliğinde duygu yüklü
türküler söylenir.
Rize ili denize paralel uzanan dağlarla çevrilidir. Yüksek dağ eteklerinden
doğan sular, birbirine paralel derin vadiler oluşturarak denize akarlar.
Köyler, tarıma elverişli alanlar, vadi tabanları ve yamaç düzlüklerinde yer
alır. Dağların 2000 m.den yüksekteki orman sınırından sonra yaylalar
kurulmuştur. Gerek mimarisi ve gerekse gelenekleri bozulmamış çok sayıda yayla
yerleşmelerinin ünlüleri şunlardır. Varda, Gölyayla, Ovit, Karos, Ambarlı
Varap, Varoş, Elevit, Trovit, Palovit, Çiçekli Ayder, Başhemşin, Karvan,
Taşlı.
Rize'nin bu zengin kültür ortamı ve eşsiz coğrafyasında oluşan kültür ve
tabiat varlıkları yeterince araştırılmamıştır. Yöre insanı yüzyıllar boyu
tarım, hayvancılık, denizcilik ve gurbetçilikle geçimini sağlamıştır. Çay
tarımının gelişmesi, şehirleşme, kent merkezinde, ilçelerde ve köylerde yeni
yapılanmalar ve yaşantı biçiminin doğmasına yol açtı.
| RİZE ATATÜRK MÜZESİ (MATARACI MEHMET EFENDİ EVİ) |
Müftü
Mahallesi'nde yer alır. Kuzeyinde geniş bir bahçesi vardır. 20. yy'ın
başlarında yapılmıştır. İç sofalı, planlı, üç katlı bir evdir. İkinci
katta, kuzeydoğudaki oda Atatürk'ün kaldığı odadır. Ulu Önder Atatürk, 17
Eylül 1924 tarihinde Rize'yi ziyaret ettiği sırada, Mataracı Mehmet
Efendi'nin evinde misafir edilmiş ve bu odada kalmıştır. Mataracı Mehmet
Efendi Evi restore edilmiş ve müze olarak 27.12.1985 tarihinde ziyarete
açılmıştır. Zemin katta, Rize İl merkezinden toplanan kitabeler ve mezar
taşları, birinci katta ise bazı ahşap oymalı mimari parçalar, dokuma araç
gereçleri, etnografik eserler sergilenmektedir. İkinci katta ise Atatürk
zamanından kalan eşyalar, Atatürk'e ait giysiler, Kurtuluş Savaşı ve
Atatürk'e ait fotoğraflar bulunmaktadır. |
| RİZE MÜZESİ |
Rize
Müzesi Müdürlüğü 1984 yılında Atatürk evi olarak hizmet vermeye
başlamıştır. Kültür Bakanlığı tarafından şehir merkezinde restorasyonu
tamamlanan iki adet eski eser yapıdan sarı ev olarak adlandırılanın teşhir
ve tanzimi tamamlanarak 27.06.1998 tarihinden itibaren müze olarak
parçalanmış olup, zemin kat kafeterya bölümü ve ikinci kat ise yöresel
yemeklerin sunulduğu lokanta olarak hizmet vermektedir. Rize müzesinde 52
arkeolojik, 1014 etnografik, 594 sikke, 17 Mühür ve mühür baskısı ve 3
arşiv vesikası, 17 el yazması olmak üzere toplam 1695 envanterli eser
bulunmaktadır. |
| RİZE KALESİ |
Şehir
merkezinin güneybatısında yer alır. İç Kale ve Aşağı Kale'den meydana
gelmektedir. Yoğun yerleşme sebebiyle Aşağı Kale tamamen yok olmuş, batı
tarafından bazı sur parçaları ve kuleleri günümüze gelebilmiştir. |
| BOZUK KALE |
| İl merkezinin 10 km doğusunda Gündoğdu'da, aynı adla anılan derenin kenarında yer alır. Denizden 30 m yükseklikte kurulmuş küçük bir gözetleme kulesidir. Karadeniz sahillerinde sık görülen küçük orta çağ kalelerinden biridir. |
| ZİL KALE |
Bölgenin
en dikkate değer eserlerinden birisidir. İlçe merkezinin 15 km güneyinde,
Fırtına Deresi'nin batı yamaçları üzerinde kurulmuştur. Kalenin üzerinde
inşa edildiği sarp kaya kütlesi denizden 750 m dere yatağından yaklaşık
100 m yüksekliktedir. Kale; dış surlar, orta surlar ve iç kaleden meydana
gelmektedir. Kale doğal bir kaya kütlesi üzerinde kurulmuştur. Dış kalenin
kapısında kuzeybatı yönündeki patika bir yolla ulaşılır. Kuzeydeki kapının
söğe taşları sökülmüştür. Bir teras yardımıyla orta surlar seviyesine
çıkılır. Buradan ikinci kapı yardımıyla kale içerisine girilir. Orta kale
içerisinde üç önemli yapı bulunmaktadır. Bunlar muhafız binası, şapel ve
başkuledir. Kulenin dört katlı olduğu, duvarlardaki hatıl izleri ve kiriş
deliklerinden anlaşılmaktadır. İçerisinde ince bir bölüntü duvarı ve dolgu
toprak vardır. Duvarlar üzerinde doğu yönünde kemerli pencereler, diğer
taraflarda mazgal delikleri bulunmaktadır. Kulenin üstünün dendanlı bir
teras şeklinde olduğu belirlenmiştir. Duvarlar içerisinde dikey uzanan
boru yuvaları belki de kapanmış sarnıçları su akıtıyordu. |
| KALE-İ BALA (YUKARI KALE) |
Çamlıhemşin
İlçesi'ne 40 km uzaklıkta, Hisarcık Köyü sınırları içerisinde Fırtına
Deresi'nin kaynaklarına hakim bir noktada kurulmuştur. Kaynaklarda geçen
bir diğer adı da Varoş Kale'dir. Kalenin ana planı dikdörtgen olarak
tanımlanabilir. Doğusu, güneyi ve kısman kuzeyi sarp kayalıktır. Batı
tarafı eğimli bir arazi üzerindedir. Giriş kapısı kuzeybatıdadır. Kalenin
kurulduğu yer ve duvar işçiliği bakımından Zil Kale ili ilişkisi açıktır.
Zil Kale ile aynı tarihlerde yapılmış olmalıdır. |
| KIZ KALESİ (PAZAR) |
İlçe
merkezinin batısında küçük bir yarımada üzerinde kurulmuştur. Kayaklık bir
zemin üzerinde bulunan kalenin kara ile bağlantısı kesilmiştir. Yaklaşık
7x7 m boyutlarındaki kalenin duvarlarında muntazam taş işçiliği görülür.
Giriş kapısı batıdandır. Güney surlar yıkılmıştır. Sağlam kalan duvarlarda
mazgal pencereleri ve yuvarlak kemerli üst kat pencereleri yer almaktadır.
Kız Kalesi'nin kesin olarak kimin tarafından yapıldığı bilinmemektedir.
13.-14. yüzyıllarda Trabzon Devleti zamanında yapıldığı sanılmaktadır.
Kale, Osmanlı döneminde onarılarak kullanılmıştır. |
| CİHAR KALE |
| Sahilden 7 km içeride, Yücehisar Köyü sınırları içinde Hemşin Deresi'nin doğusunda yer alır. Ana plan yuvarlaktır. Surların taş işçiliği muntazam değildir. Kapısı kuzeydoğudadır ve iki kule ile desteklenmiştir. Ortada yarım daire planlı bir kule bulunmaktadır. |
| ŞEHİTLER ÇEŞMESİ |
İslampaşa
Mahallesi'nde eski Güneysu yolu üzerinde 1917 yılında yapılmıştır. Dairevi
kemerli bir cepheye sahiptir. Tek lülelidir ve lülesi üzerinde taslığı
vardır. Çeşme, 1916 yılında şehrin savunması sırasında şehit olan
askerlerimizin gömüldüğü bir yerde yapılmıştır. İşgal sırasında Ruslar bu
şehitlikten yol geçirmek için kazı yapınca şehitler buradan
nakledilmiştir. Bu nakil sırasında şehit askerlerin çürümüş elbiselerinden
çıkan paralarla halk bu çeşmeyi yaptırmıştır. Çeşmenin üzerinde Latin
harfli kitabe metni ünlü şair Bayburtlu Hicrani tarafından yazılmıştır.
|
| ESKİ RİZE EVLERİ |
Şehir
merkezinde çok az sayıda eski ev koruma altına alınmıştır. Bunların da
iki, üç tanesi korunup yaşatılmaktadır. Rize evlerinin yapımında
geleneksel yapı malzemeleri ve teknikleri kullanılmıştır. Bu evler yığma
taş ve dolma göz tekniğinde yapılmış duvarlar, dört yana eğimli, kiremitle
kaplı çatılara sahiptirler. Şehir evleri genellikle iki veya üç katlıdır.
Zemin katta, ahır, kiler gibi servis hacimleri kullanılır. 1.katta mabeyn,
sofa ve odalar bulunmaktadır. Mabeynde(esas yaşanılan alan)Bulunan ocakta
yemek pişirilir. Odalar geleneksel olarak tasarlanmışlardır ve bazıları
ahşap süslemelidirler.
TUZCUOĞULLARI EVİ Rize'nin en eski evlerinden birisidir. 18. yy olarak tarihlenebilir. Üç katlı olarak yapılmış mabeynli bir evdir. İçerisinde de çok sayıda oda, hela ve banyo bulunmaktadır. Evin dışında ayrıca bir mutfak ve konak hamamı yer almaktadır. ÇAĞLAYAN MUSTAFA HACALOĞLU EVİ (FINDIKLI) Köyün girişinde,mahallenin batısındamahallenin batısında yer alır. Beş katlı geleneksel ev ve serenderin oluşturduğu yapı Bölgenin en eski ve tipinin en iyi örneklerinden birisidir. HURŞİT BEY EVİ (FINDIKLI) 1849 yılında Mehmet Usta tarafından yapılmıştır. İki katlı, hayatlı tipte bir evdir. Zemin kat ahır, birinci kat esas yaşama alanıdır. Zemin kat yonu taş, birinci kat dolma göz duvarlara sahiptir. Evin esas planı mabeyne (hayat) bağlı bir iç hayat ve etrafındaki odalardan oluşmaktadır. Odaların kapı kanatları, yüklükleri, tavanlar ahşap süsleme bakımından zengindir. Taş ocakların alınlıkları yaşmakları üzerinde bitkisel süslemeler ve kitabeler yer alır. Evin süslemeli odası batıdaki baş odadır. Burada yan duvarlar üzerinde bazı büyük yapıları cami, saray, gemi, tren, top arabası gibi tasvirler yer almaktadır. Evin giriş katındaki yarım daire merdiven ve eve su girişini sağlayan taş yalaklar ilginç özellikler taşırlar. |
| ŞENYUVA KÖPRÜSÜ (ÇAMLIHEMŞİN) |
Eski adıyla Çinçiva Köprüsü bölgenin taş köprülerinden birisidir. Tek
bir kemerle Fırtına Deresi geçilmiştir. Ayrıca korkuluk duvarı tamir
edilerek üzerine demir bir kısım ilave edilmiştir. Köyün yaşlıları 1699
tarihli bir kitabesinin 1946 yılındaki bir selde kaybolduğunu kaydederler.
Eğer bu doğru ise, yapı bölgenin en eski köprülerinden birisidir.KÖPRÜKÖY KÖPRÜSÜ (ÇAMLIHEMŞİN):Fırtına Deresi üzerinde kurulu taş köprülerinden birisidir. Köprünün batı ayağına küçük bar tabliye kemeri ilave edilmiştir. Tabliyesi iki yandan dik olan köprünün korkuluk duvarları kısmen yıkılmıştır. Köprünün 19. yüzyıl sonlarında Türk ustalar tarafından yapıldığı bilinmektedir. ÇAĞLAYAN KÖPRÜSÜ(FINDIKLI):Köyün merkezinden geçen Abu Deresi üzerinde kurulmuştur. Bölgedeki yaygın taş köprülerden birisidir. Tek bir kemer gözünden oluşur. Son yıllarda kullanılmayan köprünün korkulukları yıkılmıştır. Yapıldığı tarih bilinmemektedir. GÜNEYCE KÖPRÜSÜ (İKİZDERE):Güneyce'nin merkezinden geçmekte olan İyidere Suyu üzerinde yapılmış tek gözlü taş köprüdür. 1901 yılında inşa edilmiştir. |
| İSKENDER CAFER PAŞA CAMİİ |
| İslampaşa Mahallesi'nde geniş bir hazire içinde İslampaşa ve Kurşunlu Camii olarak da anılmaktadır. H. 978/M. 1570 yılında İskender Cafer Paşa tarafından yaptırılmıştır. Cami ahşap bir son cemaat yeri, taş duvarlı ve kubbe ile örtülü bir harim kısmından meydana gelmektedir. Caminin duvarları moloz taşlarla örülmüştür. Harimin kuzeybatı köşesinden minareye çıkılmaktadır. Kare planlı harime kuzey cephedeki kapı ile girilir. Her cephedeki iki pencere aydınlanmayı sağlar. Bu pencereler düz letonludur. Ayrıca sekizgen kubbe kasnağı üzerinde yuvarlak kemerli pencereleri vardır. Tromplara oturan kubbe içinde demir parmaklıklı bir kandilliğe sahiptir. Kubbe dıştan ise kurşun kaplıdır. Taş mihrap sade bir görünüme sahiptir. Camiye göre oldukça büyük olan ahşap minber yenidir. Eskiden ahşap olan mahfil son yıllarda betonarme olarak yenilenmiştir. Süslemeler de yenidir. |
| BÜYÜK GÜLBAHAR SULTAN CAMİİ |
| Bütünüyle dikdörtgen planlı olan cami son cemaat yeri ve harim kısmından meydana gelen kırma çatılı bir yapıdır. İnşa tarihi kesin olarak bilinmemektedir. Son cemaat yeri bir subasman üzerine oturur. İki katlı taş ve ahşap olarak inşa edilmiştir. Doğu tarafında imam odası, batısında bir odunluk ile üst kata çıkan merdiven bulunmaktadır. Üst kat bağdadi olarak inşa edilmiş, kurs yeri olarak kullanılmaktadır. Son cemaat yerinden çıkılan minare batıdadır. Harim kısmının duvarları düzgün yonu olarak mahalli siyah taştan yapılmıştır. Son cemaat yeriyle birlikte dört omuz bir çatıya sahiptir. Üzeri kiremit kaplıdır. Kare planlı harim kısmına son cemaat yerinden ve batıdaki kapıdan girilir. Girişin üzerinde iki sütunla taşınan ahşap bir mahfil bulunmaktadır. Tavan ahşap olup ortada bağdadi bir kubbeye sahiptir. Harim kısmını doğudan üç, diğer cephelerde iki olmak üzere, çift sıra yuvarlak kemerli pencereler aydınlatır. Mihrap yivli sütünlarla sınırlandırılmış ve yatay dilimli bir nişe sahiptir. Ahşap minber sadedir. Gülbahar Camii birkaç defa yıkılıp yapılmıştır. |
| KÜÇÜK GÜLBAHAR HATUN CAMİİ |
| Küçük Gülbahar Hatun Mahallesi'ndedir. Büyük Gülbahar Camii'nin doğusunda yer alır. Eski cami harap olunca 1956 yılında biraz kuzeye kaydırılarak yeniden yaptırılmıştır. İlk yapı 16. yy'da, Yavuz Sultan Selim'in eşi, Gülbahar Sultan'a atfedilmiştir. |
| KALE CAMİİ |
| Kale Mahallesi'nde ve Rize İç Kalesi'nin güneyinde bulunur. 1658 yılında yapılan cami son zamanlarda yenilenmiştir. Arazinin eğiminden dolayı bir zemin kata sahiptir. Zemin kat taş, üst kat betonarme olarak yapılmıştır. Örtü kırma çatılı olup, kiremit kaplıdır. Caminin doğusunda imam odası ve bir servis hacmi bulunmaktadır. Harime küçük bir son cemaat kısmından gidilir. Düz ahşap tavanlı harim, yuvarlak kemerli geniş pencerelerle aydınlatılmıştır. |
| ORTA CAMİİ |
| Şehir merkezinde Yeniköy Mahallesi'ndedir. İlk cami 1737 senesinde yapılmıştır. Bugünkü cami ise 1941 yılında yeniden inşa edilmiştir. Dikdörtgen planlı cami kalın taş duvarlı ve kırma çatılıdır. Kuzey, doğu ve batı tarafından kapıları vardır. Son cemaat mahalli olmayan caminin giriş kısmı üzerinde mahfil bulunmaktadır. |
| MÜFTÜ MAHALLESİ CAMİİ |
| 1785 tarihli eski caminin yerine biraz kuzeye kaydırılarak 1965 yılında yeniden yapılmıştır. Camiye sonradan ilave edilen son cemaat mahallinden girilmektedir. Ayrıca doğuya açılan bir kapısı vardır. Muntazam kesme taştan yapılmış caminin harimini yüksek kasnaklı, kurşun kaplı bir kubbe örter, kuzeybatı köşede taş minare yer alır. Caminin mihrabı taş, minberi ahşaptır. H.1200/M.1785 tarihinde yapılmış cami kırma çatılı idi. Cephelerden iki sıra pencere ile aydınlanıyordu. Bu cami H.1282/M.1865'te etraflıca onarılmıştır. |
| REŞADİYE CAMİİ |
| Reşadiye Mahallesi'nde yıkılıp yenilenen camilerden birisidir. Eski caminin yapılışı 1671 olarak kabul edilmektedir. Bugünkü cami 1962 yılında yaptırılmıştır. |
| CAMİÖNÜ CAMİİ |
| Camiönü Mahallesi'nde yer alır. Halk arasında Fener Camii olarak da bilinir. Kitabesine göre eski cami 1698 yılında yapılmıştır. Eser 1949 yılında yenilenmiştir. |
| DEĞİRMENDERE CAMİİ |
| Değirmendere Mahallesi'ndedir. Bu cami de yenilenerek günümüze gelmiş tarihi eserlerden birisidir. İlk cami H.1200/M.1786 yılında yaptırılmıştır. Bu cami H.1327/M.1911 yılında onarılmıştır. Minaresi sonradan yapılmıştır. |
| TAŞÇIOĞLU CAMİİ |
| Yenimahalle'de yer alır. Yıkılıp yenilenen camilerden birisidir. H.1126-1131/M.1714-1718 tarihleri arasında Cezayirli Kaptan Ali Paşa tarafından yaptırılmıştır. Bu caminin mimari özellikleri hakkında bilgimiz yoktur. Büyük bir ihtimalle kırma çatılı bir yapıydı. Bu caminin H.1250/M.1834 yılında onarıldığını biliyoruz. 20. yy'ın başlarında camiye Taşçıoğlu adlı bir hayırsever tarafından bir kısım ilave edilerek, onartılmış, bundan sonra cami Taşçıoğlu Camii olarak anılmıştır. Caminin 1940 yılında yeniden onarıldığı bilinmektedir. Bugünkü caminin inşaatına 1979 yılında başlanmış ve uzun yıllar sürmüştür. |
| ŞEYH CAMİİ |
| Şehir merkezinde, eski Vilayet Konağı'nın güneyinde eski Piri Çelebi Mahallesi'nde yer alır. İlk cami 1711 yılında yapılmıştır. Bu yapı bazı onarımlarla 1953 yılına kadar gelmiştir. Bugünkü caminin inşası 1953-1965 yılları arasında tamamlanmıştır. Şeyh Camii, Merkez Camii'nden sonra Rize'nin en büyük ve özen gösterilerek yapılmış camisidir. Beş bölümlü bir son cemaat mahalli ve kare bir harimden meydana gelen çifte minareli bir eserdir. |
| MERKEZ UZUNKAYA KÖYÜ CAMİİ |
| Köyün merkezinde eski bir mezarlığın kenarında yer alır. İlk olarak
19. yy'da yapıldığı tahmin edilen cami son yıllarda yıkılarak
yenilenmiştir. Bugünkü cami kesme taş duvarlı, dikdörtgen planlı bir yapıdır. Camiye doğudan girilmektedir. Harimde, kuzey cephede bir mahfil bulunmaktadır. Mahfilin köşk kısmında ve kapılarında eski camiden kalan ahşap süslemeli parçalar kullanılmıştır. Taş minaresi kuzeybatıdadır. Caminin doğusunda imam evi ve Kur'an Kursu yapılmıştır. |
| EKŞİOĞLU CAMİİ (ARDEŞEN) |
| Bu cami ilçe merkezinde Çiftekavak Mahallesi'nde yer alır. Onarılıp yeni ilaveler yapılarak günümüze gelmiştir. İlk cami Ekşioğlu Hacı Mustafa Efendi tarafından inşa edilmiştir. Bu yapı H.128/M. 1869 yılında yenilenmiştir. Yenilenen caminin kuzeyine, yakın yıllarda bir kısım ilave edilmiş, kuzeybatısına da minare yapılmıştır. |
| SESLİKAYA KÖYÜ CAMİİ (ARDEŞEN) |
| Köyün merkezinde yer alır. 1801 yılında yapılmış, bölgenin ahşap süslemeli camilerinin güzel bir örneğidir. Yapı malzemesi muntazam yontulmuş taş ve ahşaptandır. Dikdörtgen planlı olan caminin yakın yıllarda önüne yeni bir kısım ilave edilmiştir. Kuzeydoğudaki minare de bu sırada yapılmıştır. Harime kuzey cephedeki kapıdan girilir. Girişin üzerinde mahfil bulunur. Harimin aydınlatılması, her cephede altta büyük, üstte küçük düz lentolu ikişer pencere ile sağlanmıştır. Caminin taş mihrabı sadedir. Esas önemli olan ahşap süslemeli minber, mahfil ve tavandır. Minberin yan yüzleri ve korkulukları barok karakterli kıvrım dallar, S kıvrımları ile doldurulmuştur. Aynalıkta kıvrım dallar arasında stilize laleler bulunur. |
| TUNCA KÖYÜ CAMİİ (ARDEŞEN) |
| Meyilli bir arazide kurulmuştur. 1902-1909 yılları arasında yaptırılmıştır. Kesme taştan inşa edilmiş, kırma çatılı bir camidir. Zemine bir medrese katı yerleştirilmiştir. Son cemaat mahalli olmayan camiye kuzey cephesinin ortasından ve kuzey batıdan girilir. Harim düz letonlu iki sıra pencere ile aydınlatılmıştır. Caminin taş mihrabı sade bordürlerle çevrilmiştir. Minber ahşaptır ve yüzeyi bütünüyle barok karakterli bölgesel motiflerle süslenmiştir. |
| YUKARI DURAK CAMİİ (ARDEŞEN) |
| Büyük Mahalle'de H.1156/M.1743 yılında inşa edilmiştir. Kalın taş duvarlara sahiptir. Kapı kanatları ve minberi orijinaldir ve ahşap süslemelidir. Cami günümüze gelinceye kadar birçok onarım geçirmiştir. |
| IŞIKLI CAMİİ (ARDEŞEN) |
| Son zamanlarda kuzey cephesinde bir son cemaat mahalli eklenmiştir. Esas cami muntazam taş duvarlı, kırma çatılı bir yapıdır. 1887 yılında yaptırılmıştır. Süsleme bakımından ahşap minber, tavan ve mahfil önemlidir. Minber süslemesi, Tunca Camii minberine benzer. Büyük bir dair içerisinde çıkan C kıvrımları ile barok karakterli diğer motifler bütün yüzeyi kaplamıştır. |
| ŞENKÖY CAMİİ (ÇAMLIHEMŞİN) |
| Son derece meyilli bir arazide yapılmıştır. İki katlı bir camidir. Zemin kat taş duvarlı, esas kat bütünüyle ahşaptır. Geniş saçaklı olan caminin dört omuzlu kiremit kaplı bir çatısı vardır. Bölgenin geleneksel ahşap camilerinden birisidir. Ahşap süsleme mahfil korkuluğunda ve minberde görülür. Nakış ve kalem işi süslemeler sadedir. Cami 1900 yılında köy halkı tarafından yapılmıştır. |
| AŞAĞI ÇAMLICA KÖYÜ CAMİİ (ÇAMLIHEMŞİN) |
| Taş duvarlı iki katlı, kırma çatılı bir yapıdır. Zemin kat medrese olarak yapılmıştır. Medrese katına kuzeydoğu köşesindeki kapı ile girilir. Bu kısım epeyce elden geçmiştir. Sadece batı duvarlarında bir ocak kalmıştır. Hariminahşap döşemesi son yıllarda betonarme olarak değiştirilmiştir. Caminin minberi çok iyi bir ahşap işçiliği gösterir. Sahte kemerli iniş kompozisyonları üzerinde bir daireden çıkan S ve C kıvrımlı yan yüzleri kaplar. Dilimli kemerlerle taçlandırılan nişler ve üçgen aynalık, sadeleştirilmiş bir barok üslubu yansıtır. |
| CAFER PAŞA CAMİİ (ÇAYELİ) |
| Denize hakim bir teras üzerinde, eski bir mezarlığın yanında yer alır. 1467 yılında yaptırılan camii onarımlarla günümüze gelmiştir. Bugünkü caminin kuzey tarafına yeni bir kısım ilave edilmiştir. Burası imam evi ve Kur'an Kursu olarak kullanılmaktadır. Esas cami kareye yakın, dikdörtgen planlı bir harimden meydana gelmektedir. Moloz taş duvarlı olup, kiremit kaplı kırma çatıya sahiptir. Harimin girişinde iki ayağa oturan bir mahfil bulunur. Harim yanlarında üçer, kıble tarafında ikişer pencereye sahiptir. |
| ORMANCIK CAMİİ (ÇAYELİ) |
| Mahmutlu ve Geyik Mahalleleri arasında yer alır. Bölgenin geleneksel ahşap yığma duvarlı, kırma çatılı camilerinden birisidir. 1826 yılında yaptırılmıştır. Caminin bir zemin katı bulunmaktadır. Burası eskiden medrese-mektep olarak kullanılıyordu. Esas cami bir giriş bölümü ve harim kısmından meydana gelmektedir. Giriş bölümündeki sedirlerde oturulmaktadır. Bu bölümün üzerindeki mahfil ve saçağı dört ahşap sütun taşımaktadır. Bu mahfile iç mahfilden bir kapı ile girilir. Caminin ahşap oyma olarak oya gibi süslendiği görülür. Ahşap süslemeler kapı, minber, mihrap ve mahfil üzerinde yoğunlaşmıştır. Kemerli kapının kanadı ve geniş çevresi üzerinde; kıvrımdal kompozisyonu tek bir ağaçtan oyulmuş mihrap nişinin kenarındaki bordür üzerinde de yer alır. Nişin kavsarası ve köşelikleri geometrik olarak çizgi bezemelidir. Mihrabın dış çerçevesi üzerinde geç devirde yapılmış boyalı bir bordür yer alır. |
| FINDIKLI MERKEZ CAMİİ (FINDIKLI) |
| Bir son cemaat yeri ve dikdörtgen planlı harim kısmından meydana gelen kırma çatılı bir camidir. Birkaç yapı evresi geçirmiştir. İlk caminin 18. yy'da yapıldığı tahmin edilmektedir. Alt kat revaklı bir girişten sonra iki odadan oluşmaktadır. Üst kat Kur'an Kursu olarak kullanılmaktadır. Bu kısım Rize'nin benzer camileri gibi 20. yy başlarında yapılan bir onarımla bugünkü durumuna kavuşmuştur. |
| MEYVELİ KÖYÜ CAMİİ (FINDIKLI) |
| Orta Mahalle'de yer almaktadır. İki katlı, bölgenin tipik ahşap yığma camilerindendir. 1871 yılından Mustafa Bin Alişan tarafından yaptırılmıştır. Zemin kat medrese bölümüdür. Medresenin iç kısımları yıkılmıştır. Sadece ocaklar günümüze gelmiştir. Caminin cephesine yeni bir kısım ilave edilmiş, son cemaat mahalli kısmen bozulmuştur. Son cemaat mahallinin üzerinde, iç mahfile bağlantılı fevkani bir mahfil bulunur. İç mahfili U şeklinde kıble duvarına kadar uzanır. Süsleme bakımından minber aynalığı, mahfil köşkü ve korkulukları zengindir. Minber üzerinde geometrik, korkuluklar üzerinde ise halat örgü ve yatay palmet dizilerinden meydana gelen süsleme unsurları görülür. Ayrıca sütun başlıkları üzerinde Mührü Süleyman motifine de yer verilmiştir. |
| KIBLEDAĞ CAMİİ (GÜNEYSU) |
| Köyün merkezinden Ilıca Mahallesi'ne taşınmış, 1862 yılında yapılmıştır. Bölgenin geleneksel ahşap camilerinden birisidir. Taşınma sırasında beton bir zemin kat üzerine oturtulmuş, kuzeyine yeni bir kısım ilave edilmiştir. Bununla birlikte caminin orijinal unsurları korunmuştur. |
| BİLEN KÖY CAMİİ (HEMŞİN) |
| Köyün merkezinde iki katlı olarak yapılmıştır. Alt kat, kısmen ahşap duvarlı olarak inşa edilmiş medrese bölümüdür. Bu katta iki bölümlü bir dershane ve bir hoca odası bulunmaktadır. Dershanede taş ocaklar, eski sıra ve kürsü parçaları mevcuttur. Güneybatıda ocağı bulunan oda hocaya aittir. Caminin kuzeybatısında hayat kısmı bulunur. Harim kısmına ahşap oymalı bir kapı ile girilir. Giriş bölümünün üzerinde yer alan mahfili U planlı olup yanlarda kıble duvarlarına kadar uzanır. Doğu taraftaki ahşap ayakların farklılığı, mahfil uzantısının geniş olması bu kısmın sonradan ilave edildiğini göstermektedir. Gerçekten de yaşlı köylüler caminin genişletildiğini söylemektedirler. |
| ÇAMLIK KÖYÜ MERKEZ CAMİİ (İKİZDERE) |
| Eğimli bir arazide oluşturulan bir teras üzerine kurulmuştur. Batısında bir medrese, imam evi bulunmaktadır. 19. yüzyılın sonlarında yapılmış ahşap camilerden birisidir. Esas cami kısmında batı cephesinin ortasından girilir. Kuzey kısmında mahfil bulunur. Harim sadece güney cephesindeki iki sıra pencere ile aydınlatılmıştır. |
| ŞİMŞİRLİ KÖYÜ CAMİİ (İKİZDERE) |
| Arazinin eğiminden dolayı yüksek taş duvarlı bir subasman üzerine kurulmuştur. 1853-1857 yılları arasında Ahmet Usta tarafından yapılmış ahşap yığma bir camidir. Cami kareye yakın bir dikdörtgen alanı kaplar plan kuzey cephedeki giriş ve harimden meydana gelmektedir. Giriş kısmının üzerinde iç mahfile bağlanan fevkani bir mahfil bulunmaktadır. Kuzeyinde bir medresesi vardır. Bu medrese ile cami arasında 1988 yılında yapılan minare yer almaktadır. |
| GÜNEYCE HACI ŞEYH CAMİİ (İKİZDERE) |
| Kurtuluş Mahallesi'nde meyilli bir arazide kurulmuştur. H.1304/M.1887 tarihinde İstanbul Kütüphane Müdürü Hacı Osman Niyazi Sipahioğlu tarafından yaptırılmıştır. Ustaları ise Pazarlı Ali ve Hasan'dır. Zemin katında taş duvarlı bir medrese katına sahiptir. Esas cami ahşap olarak inşa edilmiştir. Kuzeydeki giriş kapısının sağında birkaç mezardan oluşan bir hazire vardır. Harimin batı duvarı eğimden dolayı taş yapılmıştır. Ana plan, giriş bölümü ve harim kısmından meydana gelmektedir. Giriş tadil edilmiştir. Kalıntılardan anlaşıldığına göre kuzey cephede diğer camilerdeki gibi içeriye bağlı bir fevkani mafil vardı. Bugün giriş bölümünün sağında ocaklı orijinal bir oda bulunur. Bu oda sol tarafa yerleştirilmiştir. |
| ZİVANE KÖPRÜSÜ CAMİİ |
| Cami Of'un Keler Köyü'nden sökülerek bugünkü yerine çay alım merkezinin üzerine kurulmuştu. 1834 yılında yapılmıştır. H.Hoca Köyü'nün Zivane Köprüsü mevkiindedir. Bölgenin ahşap camilerinin en iyi örneklerinden birisidir. Yapı ahşap süsleme bakımından çok zengindir. Kapı, mihrap, minber, mahfil ve tavan çok çeşitli motif ve kompozisyonlarla süslenmiştir. Kapı kanatları ve yan pervazlarında stilize hayat ağaçları yer almaktadır. En dışta hasır örgülü panolar bulunmaktadır. Ahşap mihrap nişini, kıvrımdallı stilize bir ağaç çevreler. Minberin yan aynalıkları, Şimşirli Camii gibi dikey panolara bölünmüş olup, her pano içerisinde, dalları lalelerle sonuçlanan ağaç motifleri yerleştirilmiştir. |
| YÜCEHİSAR CAMİİ (PAZAR) |
| Köyün merkezinde yer alır. Bir medrese ile birlikte 1799 yılında Ayşe Hanım tarafından kagir olarak inşa ettirilmiştir. Camiye kuzey taraftaki medreseden iki kapı ile gidilir. Harim doğu batı yönünde uzanır. Giriş bölümü üzerinde mahfil kısmı bulunur. Caminin kuzeybatıdaki ana giriş kapısının kanatları üzerinde geometrik sekizgen geçmelerden oluşan bir süsleme vardır. Minber aynalığı üzerinde birçok karakterli, merkezde büyük bir daireye bağlanan S ve C kıvrımlarına yer verilmiştir. Mahfil korkuluklarının iç yönünde geometrik ve bitkisel süslemeli bir bordür dolaşmaktadır. Caminin ahşap süslemeleri Hemşin Bilenköy Camii ile yakın benzerlik göstermektedir. |
| SESLİKAYA SÜLEYMAN DEDE TÜRBESİ |
Yenilenen
türbe kare planlı ve betonarme bir kubbeye sahiptir. Bu türbe
H.1262/M.1845 yılında yapılmıştır. Türbenin doğu yakınında taş duvarlı,
dikdörtgen planlı, beşik çatı bir türbe daha bulunmaktadır. Bu türbenin
üzerindeki H.1308/M.1890 tarihi okunmaktadır. Bu türbede Süleyman Dede'nin
oğlu yatmaktadır. |