ÇAY

  
8. Beş Yıllık Kalkınma Planı Çay Sanayii Alt Komisyonu Raporu Çayın İmalat Safhalar Çay Çeşitleri Yeşil Çayın Faydaları ve Üretimini görmek için Tıklayın
Ulusal Çay Konseyi Kuruluşu Yönetmeliği

Karadeniz Bölgesinin geçim kaynağıdır Çay. 1917 yılında Ali Rıza ERTEN, Batum ve Kafkasya 'da incelemelerde bulunmuş, Doğu Karadeniz Bölgesinde Çayın yetiştirilebileceğini bir raporla bildirmiş ve 1924 yılında Ziraat umum mufettişi Zihni DERİN tarafından çay fidanı yetiştirilmeye başlanmıştır.

Doğu Karadeniz Bölgesi, hem toprak bakımından, hem de iklim bakımından çay bitkisi için çok elverişlidir. Çay bahçelerinde, zirai mücadele gerektiren zararlılar bulunmadığından herhangi bir tarımsal ilaç kullanılmamaktadır. Bu sebeple Türk çayında herhangi bir zirai ilaç kalıntısı bulunmamakta ve dünyadaki en tabii çay konumunda bulunmaktadır.

Ülkemizde çay ürünü Mayıs - Ekim arasında 6 aylık süre içerisinde üç sürgün şeklinde hasat edilirken, diğer üretici ülkelerde bu süre 9 ile 12 ay devam etmektedir. Doğu Karadeniz Bölgesinde 767.000 dekar çaylık sahada yaklaşık 204.082 üretici çay tarımı ile uğraşmakta, yıllık yaş çay ürünü rekoltesi iklim ve tarımsal teknik koşullara bağlı olarak 850-950.000 ton arasında değişebilmektedir.

Çay üreticilerinin %80'i 0.5 - 5 dekar, %17'si 6 - 10 dekar, %2'si 11-15 dekar, % 1'i 16-30 dekara kadar çaylık alana sahiptir. Çay tarımı çoğunlukla küçük aile işletmeciliği şeklinde yapılmaktadır.

Çay, tropikal bölgelerde ve iklim bakımından nemli olan, çok yağışlı sıcak alanlarda yetişmektedir. Bu şartlara sahip, deniz seviyesinden yüksek bölgelerde daha kaliteli ürün alınır. Bitkinin yetişebilmesi için yağmurun, özellikle gelişme devrelerinde, muntazam ve devamlı olarak yağması gerekir. Çay bitkisi kireçsiz bol asitli toprakları sever.

Türk Çayının üretimi modern teknoloji kullanılarak yapılmaktadır. Üretim aşamalarının hiçbirinde kimyasal madde veya herhangi bir katkı maddesi kullanılmamaktadır. Çaykur üretimde doğadan aldığı saflığı tüketicilerinin bardağına kadar korumayı ilke edinmiştir.

Doğanın Yeşili ile Denizin mavisinin buluştuğu yer olan RİZE ve yöresinde yoğun bir şekilde yetişen bu ürün her sabah kahvaltımızla bizimle beraberdir...

ÇAY BİTKİSİ

Latince adı, Camelia Sinensis olan çayın anavatanının Yukarı Brimanya olduğu kabul edilir. Buradan da kuzey doğuya ve güney batıya yabanıl olarak yayıldığı düşünülmektedir. Günümüze gelinceye kadar çayın başlıca çeşitleri olan Assam ve Çin çaylarından çok sayıda melez oluşturulmuştur. Bugün yaklaşık 1500 çeşit çay vardır.

     Çin çay bitkisinin almaşık dizilişli derimsi yaprakları, en çok 12 cm uzunluğunda, 2 cm genişliğindedir. Mızrak biçimindeki yaprakların kenarları dişli, kimi zaman hafif kavislidir. Assam çayının yaprağı ise ovaldir ve uca doğru incelir. Çin çayına göre daha sulu olan yapraklarının uzunluğu 15-25 cm’yi, genişliği 10 cm’yi bulabilir. Çin çayı 3-4 m uzayabilirken, Assam bitkisinin boyu 8-15-30 m’yi bulabilir ve budanmadığı zaman bir orman oluşturabilir. Fakat ürünün kolaylıkla toplanabilmesi için bu bitkilerin boylarının 2 m’yi geçmesine izin verilmez. Purning denilen bu işlem sayesinde yoğun bir bitki tabakası oluşur.

     Tarım alanının iklimi ve deniz seviyesinden uzaklığı, çayın kalitesini belirleyen önemli etkendir. Çin çeşidi, karakteristik yapısı nedeniyle daha çok ılımlı bölgelerde yetiştirilmeye uygundur. Assam çeşidi ise, sıcak bölgelerde de yetişir. Günümüzde Çin ve Assam bitkilerinden çok sayıda melez oluşmuştur. Böylece hem has hem de dayanıklı farklı türler elde edilir. Bunların en önemlisi çok dayanıklı bir ürün olan Assam melezidir. Bu çayın bir fidanı yılda yaklaşık 200 gr ürün verir.

     Çayın aromasının yoğunluğu, her şeyden önce tarım alanının denizden yüksekliğine bağlıdır. Çay bitkisi ne kadar yüksekte yetişirse, aroması o kadar iyi olur. Deniz seviyesinden 2400 m yükseklikte yetiştirilen Seylan Çayı, üretimindeki zorluğu ve yoğun aroması nedeniyle, son derece değerlidir.

     Çayın tadını ve kalitesini belirleyen başka bir özellik de, hasat sırasında en üstte bulunan iki yaprakla çay filizinin elle koparılmasıdır. İklim ve toprak gibi sürgün adı verilen çay hasatları da çayın tadının farklılaşmasında etkendir.

     Çay yaprağında yaklaşık %12 oranında tabaklama maddeleri ve %4 oranında kafein vardır. Çay tadını ve uyarıcı etkisini bir alkoloid olan kafeine borçludur. Çay bitkisinin yaprak uçları ve üstteki yaprakları daha çok kafein içerir.

Yaş Çay Yaprağı

Theacea familyasının Camellia sinenensis (Thea sinensis L.) türüne giren kültür  bitkileri üzerindeki genç sürgünlerin ucunda oluşan, tepe tomurcuğu ile bu tomurcuğun altındaki taze ve körpe birinci ve ikinci yapraklardan oluşan, lif vermeyen ve usülüne uygun olarak toplanan filizlerdir. Bu iki tam yaprak ve bir tepe tomurcuğundan oluşan çay sürgününe iki buçuk yaprak denir. Tomurcuktan henüz ayrılmamış, sap ve ayası oluşmamış, gelişme durumundaki yapraklar da tomurcuktan sayılır. 
Yaş çay yaprağı, sağlam, temiz, tam, ezilmemiş, pörsümemiş, solmamış, küflenmemiş olmalı, üzerlerinde güneş yanığı, hastalık ve zararlıların izleri ve aşırı nem bulunmamalı, aralarında ve üzerlerinde hiç bir yabancı madde olmamalı, kendine özgü renk ve kokuda, taze ve körpe görünüşlü olmalıdır.

Üç Buçuk Yaprak: Üç buçuk yaprak, üç tam yaprak ve bir tepe tomurcuğundan oluşan çay sürgünüdür.
Çok Yapraklı Filiz: Bir tepe tomurcuğu ve üçten fazla tam yapraktan oluşan çay sürgünüdür.
Kör Yaprak: Tepe tomurcuğu hiç oluşmamış veya gereğince gelişmemiş iki veya daha çok yapraklı çay sürgünüdür.
Taze Kör Yaprak: Çay yapılabilecek ölçüde taze olan kör yapraktır.
Kart Kör Yaprak: Çay yapılamayacak kadar kartlaşmış olan kör yapraklardır.
Taze Tek Yaprak: Çay sürgünlerinden herhangi bir sebeple koparılan  veya ayrılan çay yapraklarıdır.
Kart Yaprak: Kesimin gecikmesi  sonucu çay yapılamayacak kadar kartlaşmış olan iki buçuk yapraklı sürgündür.

Yıllar İtibariyle Yaş Çay Fiyatları için Tıklayın

DÜNYADA ÇAY

Dünyada, ülkemizin de içinde bulunduğu 40 kadar ülkede çay tarımı yapılmaktadır.

Dünya çay üretimi (siyah ve yeşil) yaklaşık 2.800.000.- tondur.

DÜNYA ÇAY ÜRETİMİNDE

· % 28.3 ile Hindistan birinci,
· % 23.6 ile Çin ikinci,
· % 9.6 ile Kenya üçüncü,
· % 9.1 ile Sri Lanka dördüncü
· % 6 ile TÜRKİYE beşinci ve
· % 23.4 ile diğer ülkeler yer almaktadır.

Türkiye'nin Çay Konusunda Dünya Üzerindeki Yeri:
 Çay tarım alanlarının genişliği bakımından üretici ülkeler arasında 6. sırada,
 Kuru çay üretimi bakımından üretici ülkeler arasında 5. sırada,
 Yıllık kişi başına tüketim bakımından dünya ülkeleri arasında 4. sırada yer almaktadır.


 Dünya Üzerinde Çay İki Çekilde Tüketilmektedir:
 %75 siyah çay diye tabir edilen fermente edilmiş çay,
 %25 yeşil çay diye tabir edilen fermente edilmemiş çaydır.

Peki Çay nasıl Toplanıyor..İşte

Çayın toplanmasına "Çay makası" diye adlandırılan, kesici bıçaklı, torbalı ve çift kollu makineler kullanılmaktadır.

Çay toplamanın zevki bir başkadır. Çay toplarken fıkra anlatmalar, şarkı söylemeler her zaman karşılaşılan eğlencelerdir..RİZE'de

DİKKATE DEĞER NOKTALAR

     Çay Satın Alırken:
     Çay, kimyasal yapısı itibariyle çok çabuk nem ve koku çekmeye müsait bir üründür. Bu sebeple satın alacağınız çayın markette teşhir edildiği reyonun yeri önemlidir. Çayınızı alırken çay paketlerinin bulunduğu rafların deterjan, parfüm, kedi-köpek mamaları gibi kokulu ürünlerin uzağında olmasına dikkat edin. Ayrıca ambalajı sağlam olmayan çayları satın almayın.

     Çayı Kullanırken ve Saklarken:
     Doğru reyon ve sağlam ambalaj içinde alınan çay, kullanım için açıldığında hava almayan bir kapta ve kuru ortamda saklanmalıdır. Kokulu ürün diye tabir edilen deterjan, baharat, parfüm v.b. maddelerden tamamen ayrı bir yerde muhafaza edilmelidir.
     Ayrıca dikkat edilmesi gereken bir diğer husus, çayın kendisine has görünüş, renk ve kokuda olmasıdır. İçerisinde gözle görülebilen yabancı madde bulunmamalıdır.